سال جهانی نجوم در بجنورد

كشف مدارك جديدي مبني بر وجود آب مايع در لايه‌هاي زيرين سطح قمر انسلادوس از سوي محققان ناسا، ظن دانشمندان به وجود حيات احتمالي در اين قمر سياره كيوان را تقويت كرد. به گزارش سرويس علمي ايسنا، به گفته دانشمندان، فضاپيماي كاسيني از ميان تپه‌هاي يخي ايجاد شده توسط آتشفشا‌ن‌هاي يخي روي قمر كيوان عبور كرده و مولكولهاي آب با بار الكتريكي منفي را شناسايي كرده كه نشانه آشكاري از وجود يك درياي زير زميني است. در روي زمين اين نوع از يون‌هاي كم عمر در جاهايي مانند آبشارها و امواج اقيانوسها توليد مي‌شوند كه آب در حال حركت است. به نوشته روزنامه انگليسي ديلي تلگراف، به عقيده دانشمندان اگر در انسلادوس آب مايع وجود داشته باشد اين ششمين قمر بزرگ سياره كيوان مي‌تواند شرايط لازم براي حفظ حيات را داشته باشد. +

سال جهانی نجوم را نیز، با هیجانی ویژه برای کنکاش در آسمان بی‏کران، همراه با میلیون‏ها انسان اندیشمند، سپری کردیم. سالی که انتظارات بسیاری برای تغییر در فضای نجومی شهر بجنورد، انتظار داشتیم و تنها به اجرای چند هدف کوچک، بسنده نکردیم.

امکانات و ابزارهای ما بسیار اندک بود.

اعضای هیات علمی، همراه ما نبودند.

اما نوجوانانی بسیار کوشا و فعال حضور داشتند که در نوع خود؛ پدیده‏ای کم‏نظیر را به ثبت رساندند.

اکنون؛ در جهان، باور می‏شود که شهر بجنورد، دارای گروهی منسجم، جدی و پرتلاش، و جوان است که می‏تواند، آینده‏ای خوب را برای ایجاد تحولی موثر در تاریخ ستاره‏شناسی و توجه به فرهنگ و علم، رقم زند.

بجنورد این استعداد را دارد و تا ده‏ها سال دیگر، این انسانها، می‏توانند نسل‏های دیگر را به کنکاش در عظمت بی‏کران خدا و تفکر و تحلیل دعوت کنند. شاید گروهی از این دوستان؛ خود ستاره‏شناس بزرگی شوند. و شاید هم آماتور مشهوری.

اما این تصاویر یادشان نخواهد رفت:

مجموعه تصاویر در سایت بین‏المللی ۱۰۰ساعت ستاره‏شناسی

و آلبوم ۲۰ عکس منتخب از تلاش‏هایی برای به‏اشتراک‏گذاشتن ابزار با مردم در پارک‏ها، همزمان با سفرهای نوروزی

و یادمان هم خواهد بود که؛ کسانی بودند که تلاششان از کوشش‏های ما، بسیار موثرتر و بزرگ‏تر و منسجم‏تر بود. پس همواره می‏توان بزرگ اندیشید، با شهامت تصمیم گرفت و بزرگ اجرا کرد.

به‏هر حال، خسته نباشیم. اما یادمان باشد، آسمان را باز هم برای دوستان، مردم و رهگذران، برای دانش‏آموز و پیرمردان و پیرزنان خسته از رنج روزگار، تقسیم کنیم. با تلاشی ماندگارتر و بیشتر.

فیزیک اخترشناسان دانشگاه تگزاس با مطالعه بر روی پالسار یا تب اختری در فاصله ۱۰ هزار سال نوری از زمین متوجه شدند امواج رادیویی تابش یافته شده از این تب اختر با سرعتی بیشتر از سرعت نور در فضا سفر می کنند.
به گزارش مهر، تب اختران بقایای ستاره ای مرده هستند که بسیار مغناطیسی بوده و با سرعتی بالا در گردشند. عبور از سرعت نور و یا حرکت با سرعتی بیش از سرعت نور نیز تا کنون یکی از غیر ممکنهای همیشگی بشر بوده است که این حصار با کشف چنین پدیده های کیهانی به آرامی در هم شکسته می شود.
اینشتین در گذشته نظریه ای مبنی بر امکان حرکت سریعتر از نور ارائه کرده بود که بر اساس آن درصورتی که پدیده ای خالی از اطلاعات باشد می تواند سریعتر از نور حرکت کند. این قانون فیزیکی در آزمایشهایی که بر روی زمین شکل گرفته اند به اثبات رسیده است.
با این حال تب اختر فوق سریع در نوع خود اولین نمونه ای است که تا به حال در خارج از سیاره دیده شده است. چه امواج آن حاوی اطلاعات باشند یا نه، این پدیده به موضوعی جدی برای مطالعه اخترشناسان تبدیل شده است.
بر اساس گزارش یونیورس تودی، اخترشناسان بر این باورند گاهی اوقات سرعت امواج رادیویی این تب اختر در اثر عبور از میان ابرهای هیدروژنی غنی به دست به وجود می آید زیرا این ابرها باعث افزایش طول موج الکترومغناطیسی امواج می شوند.منبع

آژانس فضايي آمريکا (ناسا) مقارن با ساعت ۳ بعدازظهر ديروز به وقت ايران با هدف يافتن شواهدي از وجود آب يا يخ در زير سطح کره ماه سفينه فضايي خود را با دو وسيله فضايي هدف قرار داد.
به گزارش ايسنا، آژانس فضايي آمريکا عصر ديروز به وقت ايران به عنوان بخشي از برنامه اي که براي يافتن آب در کره ماه است، سفينه فضايي خود را به سطح کره ماه کوبيد. ابتدا، قسمت فوقاني يک راکت به وزن ۲ هزار و ۲۰۰ کيلو گرم با سرعتي تقريبا دو برابر سرعت گلوله به داخل حفره اي در قطب جنوبي کره ماه کوبيده شده و ذرات و خرده هاي موجود در داخل اين حفره بر فراز سطح ماه پخش شد. اين ذرات و خرده ها که وزن آن نزديک به ۳۵۰ تن است تا ارتفاع ۱۰ کيلومتري پخش شده است.
شدت برخورد اين راکت با سطح ماه تا حدي است که سبب شد حفره ديگري به پهناي ۲۰ متر و عمق تقريبي ۴ متر ايجاد شود. سفينه LCROSS پس از اصابت اين راکت و بررسي غبارهاي ناشي از آن با دستگاه هاي علمي خود و فرستادن يافته هاي علمي اش به کره زمين خود به سطح کره ماه برخورد کرد. کاوشگرLCROSS پنج دوربين و چهار وسيله براي جمع آوري آب داشت. سفينه هايي هم که به دور کره زمين مي گردند، از جمله تلسکوپ فضايي هابل، نيز براي مشاهده و ثبت اين برنامه آماده شده بودند. نتيجه اين آزمايش ها به زودي معلوم خواهد شد. خاک کره ماه از هر صحرايي در کره زمين خشک تر است ولي چندين سفينه فضايي که در مدار کره ماه مي چرخند، نشانه هايي از امکان وجود آب به صورت منجمد، به دست داده اند. وجود آب در کره ماه براي کشفيات آينده بشر يک منبع حياتي است. جاناتان آمورس، خبرنگار بي بي سي در امور علمي مي گويد چنانچه وجود آب منجمد در قطب هاي کره ماه ثابت شود، فضانوردان قادر خواهند بود از اين آب نوشيده و براي سوخت راکت از آن استفاده کنند.
در اين صورت حتي فرضيه انتقال اين آب از کره ماه به کره زمين نيز مطرح خواهد بود. چنانچه نشانه اي از وجود آب در کره ماه به دست نيايد، در آن صورت ناسا، ممکن است در برنامه هاي کنوني خود براي ايجاد پايگاه هايي در کره ماه تجديد نظر کند. هزينه اجراي برنامه کنوني ۷۰ ميليون دلار تمام شده است. وجود آب منجمد در حفره هايي در قطب هاي کره ماه قبلا توسط دانشمندان امري مسلم شناخته شده بود ولي هرگز تاييد نشده بود. ناسا اعلام کرد: اين دو سفينه فضايي به قطب جنوب ماه برخورد کردند. وسايل و ابزار موجود در اين سفينه ها برخورد يک راکت بزرگ خالي به سطح ماه را تاييد کرده و تصاويري از سطح ماه چهار دقيقه پس از اولين برخورد ارسال شده است.
«گري هائوتالوما»، سخنگوي آژانس هوافضاي آمريکا در عين حال گفت: بسياري از مردم پيش از طلوع خورشيد از خواب برخاسته و خود را براي ديدن بقاياي «گريفيث آبزروتيوري» در آسمان لس آنجلس آماده کرده بودند اما در کمال تعجب به جز خودشان چيزي ديگري نيافتند.
يک استاد دانشگاه هم اين نمايش بي نقص را «مايوس کننده» خواند و گفت: اميدوار بودم پس از برخاستن از خواب شاهد يک نور يا يک تشعشع قوي باشم.
به گزارش ايسنا، اولين و قوي ترين برخورد تصور مي شد به قدرت و عظمت انفجار ۱/۵ تنTNT باشد که اين امر صورت نگرفت. دومين برخورد هم تنها يک سوم قدرت اولي را داشت.

دبیر اجرایی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران با اشاره به بارش باران شهابی در مرداد ماه گفت: «اوج این بارش در شامگاه ۲۱ و بامداد روز ۲۲ مرداد ماه است که در ایران با چشم غیرمسلح قابل رویت است». 
اسدالله قمری‌نژاد در گفت‌وگو با مهر با بیان اینکه بارش‌های شهابی هر سال اتفاق می‌افتد، گفت: «زمانی که زمین در مدار خود در حال حرکت است گاهی یکی از مدارهای دنباله‌دار و یا سیارک‌ها را قطع می‌کند که در این صورت ذرات جدا شده از سیارک‌ها و دنباله‌دارها وارد جو زمین می‌شود». 
وی افزود: «این ذرات به دلیل بالا بودن دما، سرعت و اصطکاک در جو زمین شروع به سوختن می‌کنند از این رو هنگامی‌که در مدار زمین حرکت می‌کند ردی را از خود بر جای می‌گذارد که ما از آن به عنوان «شهاب» یاد می‌کنیم». 
کانون بارش باران شهاب 
قمری نژاد منشا این بارش را دنباله داری به نام «سویفت-تاتل» (wift-Tuttle) دانست که حدود ۱۳۰ سال یک بار حرکت، مدار خورشید را کامل می‌کند و اظهار داشت: «بهترین شرایط رصدی تعداد شهاب‌ها بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ شهاب است که تاکنون به ندرت تعداد این بارش‌ها به ۲۰۰ شهاب رسیده است». 
وی بهترین رصد ZHR این دنباله‌دار که بیشترین بارش را داشته است را متعلق به سال ۲۰۰۴ دانست و گفت: «پس از این بارش، در سال جاری (۲۰۰۹) شاهد بیشترین بارش دنباله دار سویفت-تاتل هستیم. برای مشاهده مجدد بهترین شرایط بارش این دنباله باید تا سال ۲۰۲۸ منتظر باشیم». 
ZHR تعداد شهاب‌های قابل مشاهده برای رصد کنندگان در مدت زمان یک ساعت در بهترین شرایط ممکن است که کانون بارش در بالای سر ناظر بوده و آسمان ناظر از شرایط خوبی برخوردار باشد. 
اهمیت بارش سویفت-تاتل 
دبیر انجمن نجوم ایران اهمیت این بارش را تعداد بارش، بزرگی و درخشندگی آن ذکر کرد و به مهر گفت: «اوج بارش شهاب این دنباله‌دار در روز ۲۱ مرداد ماه است که در صورت وجود شرایطی چون قرار گرفتن در کانون بارش‌ها، صاف بودن آسمان و عاری بودن آسمان از غبار و بخار می‌توان این پدیده زیبای نجومی‌ را مشاهده کرد». 
به گفته وی علاوه بر بارش سویفت-تاتل، بارش‌های برساوشی، اسدی و جوزایی به دلیل تعداد بارش و درخشندگی از دیگر بارش‌های مهم به شمار می‌روند. 
نور بارانی آسمان ایران 
دبیر اجرایی شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران با تاکید بر اینکه این بارش از ایران قابل رویت است، خاطرنشان کرد: «این بارش با چشم غیر مسلح قابل رویت است ضمن آنکه می‌توان با نصب آنتن هایی اقدام به ثبت رادیویی و ضبط صداهای شهاب‌ها کرد». 
وی همچنین ادامه داد: «در رصد این پدیده می‌توان زمان و تعداد شهاب‌ها، میزان بارشی که در یک ساعت وارد جو می‌شود، رنگ شهاب‌ها، میزان درخشندگی، طول شهاب‌ها و دود حاصل از شهاب‌ها را رصد و اندازه‌گیری کرد». +